Türkiye ile ABD arasında F-35 savaş uçağı programı ve CAATSA yaptırımlarına ilişkin diplomatik temaslar devam ediyor. Millî Savunma Bakan Yardımcısı Alpaslan Kavaklıoğlu, ABD’de düzenlenen AUSA 2026 kapsamında CNN TÜRK ABD Temsilcisi Yunus Paksoy’a verdiği röportajda, iki ülke arasındaki savunma ilişkilerine ve F-35 sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Pentagon ve ABD’li savunma sanayii yetkilileriyle gerçekleştirilen görüşmelerin olumlu geçtiğini belirten Kavaklıoğlu, mevcut ilişkilerin beklenenden daha iyi bir seviyede olduğunu söyledi. Türkiye ile ABD arasında geçmişten gelen sorunların bulunduğunu ancak tarafların bunları çözmek için çalıştığını ifade etti.
F-35 programına ilişkin son duruma da değinen Kavaklıoğlu, Türkiye’nin ödemesini yaptığı ancak teslim alamadığı ilk 6 uçak için yoğun temasların sürdüğünü açıkladı. Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler’in konuya ilişkin bir mektup gönderdiğini ve taraflar arasında görüşmeler gerçekleştirildiğini aktaran Kavaklıoğlu, süreçten sonuç alınacağına inandığını belirtti.
CAATSA Yaptırımları F-35 Sürecinin Önemli Başlıklarından Biri
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. ABD, Türkiye’nin S-400 tedarikinin F-35 programının güvenliği açısından risk oluşturduğunu savunurken Ankara, iki sistemin birlikte kullanılmasına ilişkin güvenlik kaygılarının teknik yollarla ele alınabileceğini belirtmişti.
ABD’nin 2020 yılında Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarını uygulamaya koyması, savunma sanayii alanındaki anlaşmazlıkların başlıca unsurlarından biri oldu. F-35 uçaklarının Türkiye’ye teslim edilmemesi de bu sürecin sonuçları arasında yer aldı.
Kavaklıoğlu, yaptırımlar ve diğer ambargo konularının görüşmelerde ele alındığını, çözüm için her iki tarafın da atması gereken adımlar bulunduğunu söyledi. Sürecin kısa sürede sonuçlanmasını umduğunu belirten Bakan Yardımcısı, görüşmelerin karşılıklı olarak sürdürüldüğünü kaydetti.
Ancak temasların olumlu ilerlemesi, yaptırımların kaldırıldığı veya F-35’lerin Türkiye’ye teslim edilmesi için kesin bir takvim belirlendiği anlamına gelmiyor.
Türkiye İçin Üretilen 6 Uçak ABD’de Tutuluyor
Türkiye, F-35 programına 2002 yılında katıldı ve başlangıçta toplam 100 adet F-35A savaş uçağı tedarik etmeyi planladı. Türk pilotların eğitimi için Türkiye adına üretilen ilk uçak 2018 yılında ABD’de teslim töreniyle tanıtıldı; Türk pilotlar iki uçakla eğitim uçuşları gerçekleştirdi.
Ancak Türkiye’nin programdan çıkarılmasıyla birlikte Türkiye için üretilen 6 F-35A’nın teslimat süreci durduruldu. Uçaklar ABD’de muhafaza edilirken Türkiye’nin programa dönüşü ve bu uçakların akıbeti iki ülke arasındaki görüşmelerin gündeminde kalmaya devam etti.
Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılımı, yalnızca uçakların teslimini değil, CAATSA yaptırımlarının durumu ve S-400 meselesinin nasıl çözüleceği gibi daha geniş bir siyasi ve güvenlik çerçevesini de ilgilendiriyor.
Savunma Sanayiinde Ortak Üretim Ve Yatırım Gündemde
Kavaklıoğlu, Türkiye-ABD savunma ilişkilerinin yalnızca F-35 ve yaptırımlar başlıklarından ibaret olmadığını da vurguladı. Görüşmelerde ortak üretim, ortak yatırım ve NATO müttefikleriyle farklı alanlarda iş birliği konularının ele alındığını söyledi.
Türk savunma sanayiinin son yıllarda kaydettiği gelişimin ABD’li muhataplar tarafından da takdir edildiğini belirten Kavaklıoğlu, iki taraf arasında doğrudan temas kurmanın ve görüşmeleri sürdürmenin önemine dikkat çekti.
Türkiye’nin F-35’lere ilişkin öncelikli hedeflerinden biri, daha önce üretilen ve teslim alınamayan 6 uçağın durumunun çözüme kavuşturulması. Bununla birlikte, mevcut görüşmelerin Türkiye’nin programa yeniden katılımı veya yeni uçak siparişi konusunda kesin bir karar ortaya koymadığı belirtiliyor.
