Sağlık Bakanlığı tarafından toplum sağlığını güvence altına almak, pasif içiciliği engellemek ve tütün bağımlılığını azaltmak amacıyla hayata geçirilen “Dumansız Hava Sahası” uygulaması kapsamında, 2009 yılından bu yana 46 milyonun üzerinde denetim yapıldı.
4207 sayılı kanun çerçevesinde yürütülen bu geniş kapsamlı projeyle, sigara kullanımının neden olduğu kronik sağlık risklerinin düşürülmesi ve tütün dumanından arındırılmış yaşam alanlarının korunması hedefleniyor.
19 Temmuz 2009 tarihinde yürürlüğe giren yasal düzenlemelerle birlikte; kafeterya, kahvehane, lokanta ve benzeri tüm yeme-içme işletmelerinin kapalı alanlarında tütün mamullerinin tüketilmesi yasaklanmıştı. Süreç içerisinde bu yasaklar genişletilerek, vatandaşların yoğun olarak bulunduğu bazı açık alanlara da yeni kısıtlamalar getirildi.
Havalimanları, terminaller, alışveriş merkezleri, sinema, tiyatro ve sağlık tesislerinin ana giriş kapılarının en az 5 metre yakınında tütün ürünü kullanılması yasaklandı.
Kamu binalarının açık alanlarında kurulabilecek özel sigara içme alanları, ilgili arazinin toplam açık alanının yüzde 30’u ile sınırlandırıldı.
Bu özel alanların, bina giriş kapılarından en az 10 metre uzakta konumlandırılması zorunlu kılındı.
Çocukların ve gençlerin tütün dumanına maruz kalmasını önlemek adına çocuk parkları, yürüyüş parkurları ve açık spor alanlarında sigara kullanımı tamamen yasaklandı.
TEK MERKEZDEN YÖNETİLEN DİJİTAL DENETİM AĞI
Uygulamanın sahadaki takibi, “Dumansız Hava Sahası Denetim Sistemi” adı verilen dijital bir altyapıyla gerçekleştiriliyor. Operasyonel planlamalar, ekiplerin saha koordinasyonu, gelen şikayetlerin yönetimi ve istatistiksel raporlamalar tek bir dijital merkez üzerinden anlık olarak yürütülüyor.
Vatandaşların aktif katılımını sağlamak amacıyla devreye alınan “ALO 184 SABİM” ihbar hattı ve “Yeşil Dedektör” mobil uygulaması, sistemle entegre şekilde çalışıyor. Bu kanallardan gelen ihlaller sisteme anında yansıtılarak, en geç 2 saat içerisinde bölgeye en yakın denetim ekibinin sevk edilmesi sağlanıyor. Bu hızlı mekanizma, kurallara uymayan işletme ve alanlara anında müdahale edilmesini kolaylaştırıyor.
81 İLDE 7/24 ÇAPRAZ KONTROL MEKANİZMASI
Bakanlık verilerine göre, Dumansız Hava Sahası kurallarının sürekliliğini sağlamak için Türkiye genelinde yaklaşık 1500 denetim ekibi ve 10 bine yakın personel 7 gün 24 saat esasına göre sahada görev yapıyor.
Denetim süreçleri; periyodik rutin kontroller, vatandaştan gelen ihbarlar üzerine yapılan baskınlar ve şehirler arası çapraz denetimler olmak üzere 3 farklı stratejiyle yönetiliyor.
Herhangi bir ihlal tespiti veya şikayet durumunda, ilgili işletmeye 20 günlük süre içinde en az 3 kez habersiz takip denetimi gerçekleştiriliyor.
Güvenliği ve yaptırım gücünü artırmak amacıyla en az 2 kişiden oluşan denetim ekiplerinde kolluk kuvveti temsilcileri de yer alıyor.
Ayrıca tarafsızlığı ve denetim kalitesini en üst seviyede tutmak için 81 ildeki ekipler her ay farklı şehirlerle eşleştirilerek karşılıklı çapraz denetimler düzenliyor.
