Türkiye’deki üretim ve ihracat sektöründe yaşanan sorunlar devam ediyor. Yüksek faiz oranları ve sıkı para politikası, işletmelerin finansmana erişimini zorlaştırırken, ihracatçılar bu kez destek kredilerinin maliyetleri hakkında şikayetlerini dile getiriyor. Merkez Bankası tarafından sunulan reeskont kredileri, teorik olarak uygun maliyetli finansman sağlamak amacıyla tasarlanmış olsa da, pratikte işlevselliğini yitirmiş durumda.
Reel sektör temsilcileri, yüksek komisyon oranları ve ağır teminat koşulları nedeniyle reeskont kredilerinin artık “ucuz finansman” sağlama özelliğini kaybettiğini ifade ediyor. Mevcut sistemin, üretimi ve ihracatı desteklemek yerine firmaların nakit akışını daha da zorlaştırdığını belirtiyorlar.
Örneğin, 60 milyon lira kredi talep eden bir ihracatçıdan yaklaşık 75 milyon lira değerinde teminat mektubu isteniyor. Çeşitli kesinti ve komisyonların ardından firmanın hesabına net olarak yaklaşık 48 milyon lira geçiyor. Bu durumda, kredinin yüzde 125’i kadar teminat talep edilmiş oluyor. Kur dalgalanmaları, ihracat belirsizlikleri, konkordato ve iflas gibi risklerin artması, firmaların teminat taleplerini zorlaştırıyor.
Ekonomist Erol Taşdelen, özellikle kredi süreçlerindeki teminat mektubu zorunluluklarının ihracatçılar üzerinde ciddi baskılar oluşturduğunu vurguladı. Taşdelen, mevcut sistemin firmalara ek yükler getirdiğini ve birçok ihracatçının gerekli teminat mektubunu bulamadığı için reeskont kredilerine erişim sağlayamadığını belirtti. “Ucuz kredi olarak tanıtılıyor ama firmalar teminat bulamadıkları için bu kredileri kullanamaz hale geliyor.” değerlendirmesinde bulundu.
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan da bu uygulamadan duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. İSO Meclis toplantısında konuşan Bahçıvan, “Mantıksız bir teminat mektubu sistemi mevcut. Firmalar, faizini peşin ödediği toplam riskin yüzde 100’ünden daha fazla bir teminat mektubu vermek zorunda kalıyor. Bu durum, komisyon masraflarının artmasına ve firmaların teminat limitlerinin gereksiz yere azalmasına yol açıyor.” şeklinde konuştu.
